Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 11 januari 2022

Kijkje in de Staten: december

Kijkje in de Staten: december
Het was alweer de laatste Statenvergadering van het jaar en met het reces en de kerst in zicht was de sfeer in de Staten duidelijk beter dan de vergadering ervoor. Dat kwam niet in de laatste plaats door geweldig nieuws uit Den Haag. In het regeerakkoord staat namelijk dat er 3 miljard euro gereserveerd wordt voor de Lelylijn, een miljoen per jaar voor Thialf en de voortzetting van de Regiodeals. Een boppeslach voor Fryslân!

In deze editie van Kijkje in de Staten nemen we je mee in onze visie over de vrijheid om het Fries te gebruiken, de kwaliteit van het Friese water en invasieve exoten zoals rivierkreeften.

Vrij zijn om Fries te spreken
In de Commissiezaal van het provinciehuis gaat het gelukkig niet altijd hard tegen hard. Een motie die we samen met de PvdA indienden over de Friese taal zorgde voor een mooie discussie. De Friese taal wordt volop gebruikt op sociale media en in het dagelijks leven, maar dat gebeurt lang niet altijd foutloos. De Friese taal, vooral het schrijven ervan, is complex. En er is ook een cultuur die het maken van fouten afstraft. Men is bang om fouten te maken en sommigen spreken daarom de taal liever niet. Dat kan niet de bedoeling zijn.

Samen met de PvdA en anderen dienden we daarom een motie in waarin we uitspraken dat iedereen welkom is om de Friese taal te spreken. Het maken van fouten is niet erg. Statenlid Bea Bijlsma zei daarover: “Wy hawwe folle leaver dat alle Friezen fol entûsjasme de taal brûke mei in flater hjier en dêr as dat minsken bang binne om de taal te brûken. In taal is allinne te learen troch flaters te meitsjen en it brûken hâldt de taal libjend”. Ook willen we dat de provincie samen met de Afûk een effectmeting doet naar hoe mensen, die een Friese taalcursus hebben gevolgd, de Friese taal in de praktijk gebruiken. Met de uitkomsten willen we het gebruik van de Friese taal stimuleren. De motie is met grote meerderheid aangenomen.

Onze fractievoorzitter Bea Bijlsma sloot af met een mooie oproep: “Friezen, litte wy net roppe, raze en bolte, mar lit ús taal hearre en litte wy ús bêst dwaan mekoar wat better te ferstean. Lit it Frysk klinke en daverje fier yn it rûn. Wy tsjinje de moasje fan herte mei yn.” In de zaal klonk een daverend applaus.

Werken aan waterkwaliteit
Niet alleen de Friese taal hield de gemoederen bezig in de Staten. Fryslân is rijk aan water, maar het gaat niet goed met de waterkwaliteit. Een goede waterkwaliteit is enorm belangrijk. We drinken ervan en gebruiken het om producten te maken. Maar niet alleen de mens gebruikt water, ook de planten en dieren gebruiken het.

In de Europese Unie hebben landen afspraken gemaakt over de kwaliteit van het water. Deze afspraken zijn verwerkt in wat men noemt de Kaderrichtlijn Water (KRW). In 2027 moet de kwaliteit van het Friese water aan de normen voldoen. Helaas blijkt nu al dat Fryslân dat niet gaat halen.

De KRW-doelen hadden eigenlijk al in 2015 gehaald moeten worden. Dat we nu voor 2027 weer de doelen niet halen, baart ons zorgen en dat hebben we ook laten weten in de Statenvergadering. Het niet halen van de KRW-doelen kan namelijk betekenen dat we Europese boetes krijgen. Samen met GrienLinks en anderen dienden we daarom een motie in waarin we een plan wilden om de doelen wel te halen in 2027. Helaas haalde deze motie het niet, ondanks de steun van 50PLUS-Statenlid Theun Wiersma. Hij had heel wat water overbrugd en deed digitaal mee aan de Statenvergadering vanaf Curaçao, een unicum in de Friese Statengeschiedenis.

Verder vroeg ons Statenlid Danny van der Weijde aandacht voor de rol van de industrie. De industrie beïnvloed namelijk ook de kwaliteit van het water. Onlangs kwam bijvoorbeeld in het nieuws dat de NAM afvalwater pompt in lege gasvelden in Twente. Fryslân heeft ook veel kleine gaswinningsinstallaties. Helaas werd er in de notitie helemaal niks beschreven over industrie in Fryslân.

Volgens de gedeputeerde wordt de manier waarop de Friese industrie invloed heeft op het Friese water uitgewerkt in andere programma’s. En de stoffen die de industrie loost vallen waarschijnlijk niet onder de KRW. Statenlid Danny van der Weijde was daar niet tevreden over en wilde meer zekerheid. “De stoffen hebben grote invloed op ons oppervlaktewater. Dat dit waarschijnlijk in een ander programma terugkomt, zorgt ervoor dat we minder goed grip houden op de risico’s voor onze waterkwaliteit”. De gedeputeerde deed de toezegging nader onderzoek te doen naar de stoffen die de industrie loost.

Duidelijkheid over de bestrijding van invasieve exoten
Het laatste agendapunt dat we hier bespreken betrof de invasieve exoten. Invasieve exoten zijn dier- en plantsoorten die van oorsprong niet in Fryslân thuishoren, maar hier wel zijn en schade veroorzaken. Dat deze soorten nu in Fryslân zijn, komt vaak doordat mensen de soorten hier brengen. Invasieve exoten vormen een bedreiging voor andere diersoorten, onze gezondheid en de economie. Belangrijk dat we daar dus beleid voor maken.

Het college wilde aanvankelijk exoten bestrijden die alleen een bedreiging vormen voor andere diersoorten. Wij vonden dit een rare keuze. “We willen in Fryslân brede welvaart. Daar hoort gezondheid en economie ook bij”, aldus Statenlid Bea Bijlsma. Samen met de PvdA en anderen dienden we een motie in die de economie en volksgezondheid meenam. De motie haalde het.

Maar hoe groot het probleem is van de invasieve exoten in Fryslân bleef onduidelijk. Ook de schade aan de gezondheid en economie is niet bekend, volgens de gedeputeerde. Samen met GrienLinks en anderen dienden we daarom een motie in die de omvang van het probleem in kaart zou brengen. Ook deze motie haalde het.

Ook maken we ons zorgen over de Amerikaanse rivierkreeft. Vorig jaar vroegen wij hier al aandacht voor. Nu blijkt dat het Rijk verantwoordelijk is voor de bestrijding van de Amerikaanse rivierkreeft en dat er nog geen effectieve bestrijding is. En daarmee was de kous af.

Dit baart ons zorgen. Want zolang het Rijk geen effectieve maatregelen neemt, lopen wij het risico op schade. En hoe moet die schade eigenlijk vastgesteld worden? En wie betaalt het? Wij hadden veel vragen die in het beleidsstuk niet werden beantwoord.

Voor ons staat voorop dat we het antwoord op die vragen boven water moeten krijgen.  Onze motie om daarover in gesprek te gaan met het Rijk werd unaniem aangenomen. Ook waren we als Staten eensgezind over de schade. Fryslân zal niet voor schade van de Amerikaanse rivierkreeft betalen zolang zij niet verantwoordelijk is voor de bestrijding ervan.

Ook de manier waarop we exoten bestrijden is voor ons van belang. D66 heeft een voorkeur voor diervriendelijke bestrijding. Zo wordt de Japanse Duizendknoop bestreden met de Japanse bladvlo. We wilden dat het college onderzoek doet naar diervriendelijk alternatieven en dienden samen met de Partij voor de Dieren en anderen een motie in. Deze motie had evenveel voor als tegen stemmen en zal daarom volgende keer weer worden besproken.